Cukrzyca to choroba metaboliczna związana z nieprawidłowym poziomem glukozy we krwi. Podstawą postępowania pozostają zalecenia lekarza, odpowiednio dobrana dieta, aktywność fizyczna oraz – jeśli jest to konieczne – leczenie farmakologiczne. Wiele osób interesuje się jednak również ziołami tradycyjnie stosowanymi przy cukrzycy i podwyższonym poziomie cukru.
Jedną z najbardziej znanych postaci polskiego zielarstwa był o. Andrzej Czesław Klimuszko, któremu przypisywane są liczne wieloskładnikowe receptury zielarskie. Wśród nich znajdziemy również kompozycję składającą się z 11 surowców roślinnych.
Zioła a poziom cukru we krwi
Rośliny lecznicze od pokoleń były elementem tradycyjnej diety i zielarstwa. W przypadku cukrzycy należy jednak pamiętać, że napary ziołowe nie zastępują leczenia.
Szczególną ostrożność powinny zachować osoby przyjmujące leki przeciwcukrzycowe, ponieważ niektóre rośliny mogą oddziaływać na poziom glukozy lub wchodzić w interakcje z lekami.
Serwis Pacjent.gov.pl wskazuje, że osoby z cukrzycą mogą sięgać po niesłodzone napary ziołowe, jednocześnie zwracając uwagę na możliwość interakcji z przyjmowanymi lekami.
Mieszanka ziołowa o. Klimuszki – tradycyjna receptura
Jedna z receptur przypisywanych o. Klimuszce składa się z 11 ziół użytych w równych proporcjach.
W mieszance znajdują się:
- korzeń mniszka lekarskiego,
- korzeń kozłka lekarskiego,
- liść borówki czernicy,
- liść pokrzywy,
- liść brzozy,
- kwiat bzu czarnego,
- liść szałwii,
- ziele fiołka trójbarwnego,
- owoc jałowca,
- ziele rutwicy lekarskiej,
- owocnia fasoli.
Przy przygotowaniu mieszanki o masie 550 g każdego składnika stosuje się po 50 g, czyli około 9,09% całości.
Rutwica lekarska – tradycyjne zioło zielarskie
Rutwica lekarska (Galega officinalis) jest jednym z najbardziej charakterystycznych składników tej kompozycji. To roślina od dawna obecna w europejskiej tradycji zielarskiej.
Jej obecność sprawia, że często można ją spotkać w dawnych mieszankach przeznaczonych dla osób zainteresowanych utrzymaniem prawidłowej gospodarki węglowodanowej.
Nie należy jednak samodzielnie traktować rutwicy ani innych ziół jako zamiennika leków zaleconych przez lekarza.
Liść borówki czernicy
Borówka czernica znana jest przede wszystkim ze swoich ciemnych owoców, jednak w zielarstwie wykorzystywano również jej liście.
Liść borówki czernicy jest tradycyjnym surowcem zielarskim i stanowi jeden z podstawowych składników mieszanki przypisywanej o. Klimuszce.
Owocnia fasoli
W zielarstwie wykorzystywane są nie tylko same nasiona fasoli. Po usunięciu ziaren pozostają wysuszone owocnie, nazywane również strąkami fasoli bez nasion.
Stanowią one charakterystyczny składnik dawnych mieszanek ziołowych. W recepturze Klimuszki występują w takiej samej ilości jak pozostałe składniki.
Pokrzywa zwyczajna
Liść pokrzywy należy do najbardziej rozpoznawalnych polskich surowców zielarskich.
Pokrzywa jest ceniona przede wszystkim jako składnik codziennych naparów i wieloskładnikowych kompozycji ziołowych. W recepturze Klimuszki uzupełnia działanie pozostałych surowców i nadaje naparowi charakterystyczny, ziołowy smak.
Mniszek lekarski
W mieszance wykorzystywany jest korzeń mniszka lekarskiego.
Mniszek od wielu pokoleń zajmuje ważne miejsce w europejskim zielarstwie. Zarówno jego korzeń, jak i liście wykorzystywane są w różnych tradycyjnych recepturach.
Szałwia lekarska
Liść szałwii jest aromatycznym surowcem o intensywnym zapachu i smaku. Dzięki obecności naturalnych olejków eterycznych wyraźnie wpływa na charakter całej mieszanki.
W recepturze stanowi około 9% jej składu.
Liść brzozy
Brzoza jest jednym z najbardziej charakterystycznych drzew polskiego krajobrazu. Jej liście od dawna wykorzystywane są w tradycyjnym zielarstwie.
Liść brzozy dobrze komponuje się z pokrzywą, mniszkiem i innymi surowcami roślinnymi.
Kwiat bzu czarnego
Bez czarny jest rośliną szczególnie mocno zakorzenioną w tradycyjnym zielarstwie.
Do przygotowania naparów wykorzystuje się przede wszystkim jego wysuszone kwiaty. W mieszance Klimuszki kwiat bzu czarnego łagodzi smak bardziej wyrazistych składników.
Ziele fiołka trójbarwnego
Fiołek trójbarwny jest drobną rośliną występującą również dziko na terenie Polski.
W zielarstwie stosowane jest całe ziele, które często występuje w tradycyjnych wieloskładnikowych kompozycjach.
Owoc jałowca
Owoc jałowca wyróżnia się bardzo charakterystycznym, żywicznym aromatem.
W mieszankach ziołowych stosowany jest zazwyczaj w stosunkowo niewielkich ilościach. W recepturze Klimuszki występuje jednak w równych proporcjach z pozostałymi składnikami.
Korzeń kozłka lekarskiego
Kozłek lekarski, nazywany również walerianą, należy do najbardziej znanych europejskich roślin zielarskich.
Jego korzeń ma intensywny, charakterystyczny zapach, dlatego jest łatwo rozpoznawalny w gotowej mieszance.
Jak przygotować napar z mieszanki Klimuszki?
Tradycyjną mieszankę można przygotowywać w formie naparu.
Proponowany sposób przygotowania:
1 łyżkę mieszanki zalać około 250 ml gorącej wody. Parzyć pod przykryciem przez około 10–15 minut, a następnie przecedzić.
Osoby chorujące na cukrzycę i przyjmujące leki powinny sposób oraz częstotliwość stosowania takich mieszanek skonsultować z lekarzem lub farmaceutą.
Czy zioła mogą zastąpić leki na cukrzycę?
Nie.
Zioła nie powinny być traktowane jako zamiennik insuliny ani leków przeciwcukrzycowych.
Współczesne zalecenia dotyczące cukrzycy kładą nacisk przede wszystkim na kontrolę glikemii, właściwy sposób żywienia, aktywność fizyczną, kontrolę masy ciała oraz odpowiednio dobrane leczenie. Aktualne standardy leczenia cukrzycy są regularnie aktualizowane wraz z pojawianiem się nowych badań.
Także dane dotyczące preparatów i ziół wykorzystywanych do kontroli glikemii nie uzasadniają zastępowania nimi standardowego leczenia.
Dieta przy cukrzycy ma podstawowe znaczenie
Osoby z cukrzycą powinny zwracać szczególną uwagę na całokształt sposobu żywienia.
W praktyce warto wybierać między innymi:
- produkty pełnoziarniste,
- warzywa,
- źródła błonnika pokarmowego,
- produkty o niższym indeksie glikemicznym,
- niesłodzone napoje.
Jednocześnie wskazane jest ograniczanie cukrów prostych i produktów o wysokim indeksie glikemicznym. Pacjent.gov.pl podkreśla znaczenie produktów pełnoziarnistych, warzyw oraz ograniczenia cukru w diecie osób z cukrzycą.
Tradycja zielarska i współczesne podejście
Receptury o. Klimuszki są interesującym elementem historii polskiego zielarstwa. Wiele wykorzystywanych przez niego roślin pozostaje popularnymi surowcami zielarskimi do dziś.
Współczesne podejście powinno jednak łączyć tradycję z aktualną wiedzą medyczną.
Dlatego mieszanki ziołowe mogą stanowić element codziennej diety, ale nie powinny zastępować diagnostyki, kontroli poziomu glukozy ani leczenia zaleconego przez lekarza.
Mieszanka ziołowa wg receptury o. Klimuszki
W sklepie EkoHerba dostępna jest kompozycja przygotowana z 11 starannie dobranych surowców zielarskich, inspirowana tradycyjną recepturą o. Andrzeja Czesława Klimuszki.
Każdy składnik został zastosowany w jednakowej proporcji, dzięki czemu powstała klasyczna, wieloziołowa kompozycja do przygotowania naparu.
→ Zobacz: Mieszanka ziołowa wg o. Klimuszki – 11 ziół, 550 g
Najczęściej zadawane pytania
Jakie zioła znajdują się w mieszance Klimuszki?
Mieszanka zawiera 11 składników: mniszek lekarski, kozłek lekarski, borówkę czernicę, pokrzywę, brzozę, bez czarny, szałwię, fiołek trójbarwny, jałowiec, rutwicę lekarską oraz owocnię fasoli.
Czy mieszankę mogą stosować osoby chore na cukrzycę?
Osoby chorujące na cukrzycę, szczególnie przyjmujące insulinę lub inne leki wpływające na poziom glukozy, powinny wcześniej omówić stosowanie mieszanek ziołowych z lekarzem lub farmaceutą.
Czy zioła zastępują leki przeciwcukrzycowe?
Nie. Mieszanki ziołowe nie są zamiennikiem leków, insuliny ani zaleconego przez lekarza sposobu leczenia.
Czy do naparu można dodawać cukier?
W przypadku osób kontrolujących poziom glukozy dodawanie cukru do napojów nie jest dobrym wyborem. Pacjent.gov.pl zaleca ograniczanie cukru i słodzonych napojów.